Produkcja prądu przy wykorzystaniu odnawialnych źródeł energii (OZE) z roku na rok zyskuje na popularności nie tylko na świecie, ale również i w Polsce – na koniec 2019 roku łączna moc zainstalowana fotowoltaiki wynosiła niecałe 1500 MW, w połowie 2020 roku przekroczyła 1950 MW, a na chwilę obecną (dane za 1 sierpnia 2020) wynosi już 2261,347 MW. Trudno się dziwić, ponieważ inwestycja w tego rodzaju rozwiązania leży w interesie nas wszystkich nie tylko ze względu na to, że ratujemy w ten sposób środowisko naturalne przed zanieczyszczeniami, ale również z uwagi na opłacalność wytwarzania prądu z OZE. Wśród dostępnych obecnie na rynku opcji zdecydowanie największym zainteresowaniem cieszy się fotowoltaika, która pozwala korzystającym z niej firmom i osobom uzyskać niezależność energetyczną i stać się samowystarczalnymi prosumentami.

Prosument – definicja

Słowo „prosument” powstało przez połączenie wyrazów „producent” i „konsument” w jeden, który pod względem znaczeniowym mieści w sobie oba składowe pojęcia. Z tej perspektywy prosument to ktoś, kto bierze udział w wytwarzaniu określonego produktu albo świadczeniu usługi, jednocześnie z nich korzystając jako konsument. Z określeniem „prosument” najczęściej spotykamy się w odniesieniu do fotowoltaiki i innych odnawialnych źródeł energii, ale nie wyłącznie.

Obecnie obowiązujące w Polsce przepisy prawa definiują prosumenta jako osobę lub firmę, która z jednej strony zużywa (konsumuje) energię elektryczną, a z drugiej zajmuje się jej wytwarzaniem we własnej mikroinstalacji PV. Co bardzo istotne, definicja prawna zawarta w tzw. ustawie o OZE (Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, Dz. U. 2015 poz. 478 z późn. zm.) mówi wprost, iż prosument może również wytworzoną energię magazynować oraz oddawać jej nadwyżki do ogólnej sieci energetycznej, o ile te nadwyżki nie stanowią przeważającej części prowadzonej działalności gospodarczej.

Kto może zostać prosumentem?

Przed znaczącą nowelizacją przepisów zawartych w ustawie o OZE możliwości zostania prosumentem były dość ograniczone – mógł nim być jedynie taki odbiorca końcowy, który w swojej mikroinstalacji fotowoltaicznej produkował prąd i w całości zużywał go na własne potrzeby niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W praktyce oznaczało to, że żaden przedsiębiorca nie mógł zostać prosumentem. Na szczęście obecnie obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne są znacznie bardziej korzystne.

Zgodnie z aktualnymi przepisami prosumentem może zostać każdy odbiorca końcowy, który na własne potrzeby wytwarza energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii w mikroinstalacji o mocy nieprzekraczającej 50 kW. W praktyce oznacza to, że prosumentami mogą zostać obecnie także i firmy, dla których produkcja prądu z OZE nie stanowi głównej części prowadzonej działalności.

Dlaczego warto być prosumentem?

Poza oczywistymi korzyściami w postaci znacząco obniżonych rachunków za energię elektryczną prosumenci mogą rozliczać nadwyżki wyprodukowanej przez siebie elektryczności w tzw. systemie opustów. Polega on na tym, że za każdą wprowadzoną do ogólnej sieci 1 kWh energii elektrycznej prosument może odebrać w późniejszym czasie (maksymalnie do 12 miesięcy od wprowadzenia) za darmo 0,8 kWh energii, jeśli jego mikroinstalacja ma moc do 10 kWp. Mikroinstalacje o mocy od 10 do 50 kWp uprawniają prosumenta do odbioru 0,7 kWh za każdą 1 kWh wprowadzoną do sieci.

Fotowoltaika – energia przyszłości

Korzyści w postaci wspomnianej już niezależności energetycznej czy możliwości odebrania z ogólnej sieci energii elektrycznej w czasie, gdy mikroinstalacja PV wytwarza jej mniej (np. w miesiącach zimowych), to nie wszystkie zalety bycia prosumentem. Istotne jest także to, że własna mikroelektrownia słoneczna pozwala zmniejszyć negatywny wpływ działalności człowieka na środowisko naturalne, a dodatkowo jest inwestycją o długofalowym charakterze. Po zakończeniu okresu zwrotu poniesionych kosztów prosument będzie wytwarzał prąd dla siebie i do sieci całkowicie za darmo, ponieważ instalacje fotowoltaiczne mają długą żywotność (nawet 25 lat bezawaryjnej pracy). Jest też pewne, że zasoby paliw kopalnych ulegną wyczerpaniu już we względnie niedalekiej przyszłości – a Słońce będzie świecić jeszcze przez kilka miliardów lat, cały czas zapewniając możliwość wytwarzania ekologicznego prądu za pomocą paneli fotowoltaicznych.